Je bent degene die als eerste vraagt of het wel goed gaat, ook op een verjaardag waar jij eigenlijk gewoon gast bent. Je regelt, plant, houdt overzicht, ook als niemand daar iets voor gevraagd heeft. Je merkt spanning in een groep voordat iemand er iets over zegt, en voelt je bijna automatisch verantwoordelijk om die spanning weg te nemen.
Ondertussen vraagt bijna niemand hoe het met jou gaat, en dat vind je zelf ook niet gek. Zo ben je nu eenmaal.
Maar misschien ben je dat niet. Misschien ben je gewoon degene die deze rol al vroeg heeft opgepakt, in een gezin waar hij openstond, en draag je hem al zo lang mee dat hij aanvoelt als jouw karakter, terwijl het net zo goed iemand anders had kunnen zijn.
Waar deze rollen vandaan komen
In veel gezinnen ontstaan rollen zonder dat iemand ze toewijst. Er is de zorgzame, die het eerst merkt als er iets speelt. Er is de sterke, op wie iedereen kan bouwen en die zelf nooit een probleem lijkt te hebben. Er is de bemiddelaar, die de vrede bewaakt tussen anderen. Er is de onmisbare, die alles regelt zodat de rest overeind blijft.
Die rollen komen niet zomaar uit de lucht vallen. Vaak was er ruimte voor nodig: een ouder die zelf nooit geleerd had zorgzaam te zijn, een grootouder die wegviel, spanning tussen twee volwassenen die om een bemiddelaar vroeg. Een kind voelt dat feilloos aan, en vult de plek in. Niet omdat het zo gevraagd werd, maar omdat het nodig leek.
Waarom je dit zelf niet als rol herkent
Het lastige is dat zo'n rol niet als rol voelt. Hij voelt als wie je bent. Je vraagt jezelf niet af of zorgzaam of sterk zijn bij je past, want er is niets om aan te twijfelen, het lijkt gewoon je karakter. Pas wanneer het je gaat opbreken, wanneer je uitgeput raakt van iets dat niemand je ooit expliciet heeft gevraagd, wordt zichtbaar dat er meer aan de hand is dan alleen "hoe jij bent."
Ook in Het Vuurtorenpad
Ook in Het Vuurtorenpad draagt een van de personages deze rol met zich mee. Ze is de zorgzame, altijd alert op wat anderen nodig hebben, zonder dat ze zich ooit afvroeg waar dat vandaan kwam. Pas als ze de rol een keer loslaat, ontdekt ze wat er nog meer in haar zit.
Een vraag om zelf te stellen
In plaats van te proberen dit patroon rationeel te doorgronden, kun je jezelf een simpelere vraag stellen: wie in mijn familie deed dit vóór mij? Een ouder, een grootouder, iemand die deze plek al bezet hield voordat jij er kwam? Bij veel mensen komt daar vrij snel een naam of gezicht bij naar boven, en dat is vaak al genoeg om te voelen dat deze rol niet uit het niets is ontstaan.
En de tweede vraag: wat zou er gebeuren als je die rol een week lang liet liggen?
Herken je een rol in jezelf die groter voelt dan je eigen geschiedenis?