Je hebt een goed gesprek gehad, een taak afgerond, iets gedaan waar je zelf tevreden over bent. En toch blijft er iets hangen tot iemand zegt dat het goed was. Pas dan zak je een beetje terug in je stoel. Pas dan telt het pas echt.
Dat is op zich niets vreemds. Waardering voelt fijn, en het is een gewone menselijke behoefte om gezien te worden voor wat je doet. Het wordt anders op het moment dat het uitblijven van die waardering je meer bezighoudt dan zou moeten. Een stille leidinggevende na een project. Een collega die iets niet noemt terwijl je er hard voor gewerkt hebt. Een dag die anders voelt omdat er geen reactie kwam die je stiekem verwachtte.
Twee verschillende dingen
Waardering zoeken en bevestiging nodig hebben zijn niet hetzelfde, ook al voelen ze op het moment zelf identiek aan. Waardering zoeken is: het is fijn als iemand ziet wat ik doe. Bevestiging nodig hebben is: ik weet pas zeker dat het goed is als iemand anders het zegt.
Het verschil zit in waar de beslissing ligt. Bij het eerste blijft die bij jou. Je deed je werk, je bent er tevreden over, en een compliment is een leuke aanvulling. Bij het tweede ligt de beslissing bij de ander. Jij weet het pas als zij het bevestigen. En dat is een precaire plek om je gevoel van eigenwaarde neer te leggen, want je hebt geen enkele controle over of, wanneer en hoe die bevestiging komt.
Waarom dat zo uitputtend is
Als je eigenwaarde afhangt van bevestiging van buitenaf, ben je voortdurend aan het scannen. Hoe reageert deze persoon. Wat betekent die korte reactie. Waarom zei hij niets over dat rapport waar ik weken aan gewerkt heb. Dat scannen kost energie, ook al ben je je er niet steeds bewust van. Het is een soort achtergrondproces dat blijft draaien, ook op momenten dat er verder niets aan de hand is.
Het maakt je bovendien afhankelijk van mensen die daar vaak niet eens weet van hebben. De meeste mensen zeggen niets over jouw werk niet omdat ze het niet waarderen, maar omdat ze er simpelweg niet aan denken. Ze hebben hun eigen dag, hun eigen zorgen, hun eigen dingen waar ze mee bezig zijn. Dat heeft zelden iets met jou te maken, en toch voelt het vaak alsof het dat wel heeft.
Waar het vandaan komt
Bij veel mensen die ik spreek gaat dit patroon ver terug. Ergens is geleerd dat aandacht of goedkeuring iets was dat je moest verdienen: door goed te presteren, door geen problemen te veroorzaken, door de ander tevreden te houden. Dat werkte toen. Het zorgde voor veiligheid, aandacht, misschien liefde. Maar een strategie die vroeger nodig was, hoeft nu niet meer te kloppen.
Het probleem is dat die strategie zich niet vanzelf aanpast. Ook als je volwassen bent, met een leven waarin je heus niet meer afhankelijk bent van goedkeuring om veilig te zijn, kan dat oude patroon nog steeds meedraaien. Je zoekt bevestiging omdat je dat ooit geleerd hebt, niet omdat je het nu nog echt nodig hebt.
Wat er verandert als je het van binnen legt
Het tegenovergestelde van bevestiging zoeken is niet: geen waardering meer willen. Het is: zelf al weten dat het goed was, voordat iemand anders het zegt. Dat is een subtiel maar wezenlijk verschil. Je stelt jezelf niet meer de vraag "vindt de ander dit goed genoeg," maar "vind ik zelf dat ik dit goed gedaan heb."
Dat is niet iets wat je van de ene op de andere dag omzet. Het begint met het opmerken van het moment zelf: die korte steek als een compliment uitblijft, dat gevoel van "zie je het wel." Niet om het weg te duwen, maar om te zien wat er precies gebeurt. Vaak is dat al genoeg om het verschil tussen die twee vragen scherper te krijgen.
Waardering van anderen blijft fijn, dat verandert niet. Het verschil is dat het dan een aanvulling wordt op iets wat je al wist, in plaats van het enige bewijs dat je hebt.
Ook in Het Vuurtorenpad
Ook in Het Vuurtorenpad speelt dit een rol. De personages in dat verhaal zoeken op verschillende momenten bevestiging bij anderen, en ontdekken gaandeweg dat die bevestiging nooit helemaal vult wat ze eigenlijk zoeken. Pas wanneer ze zelf gaan vertrouwen op wat ze voelen, zonder daar eerst goedkeuring voor nodig te hebben, verandert er iets wezenlijks. Ook daar is de weg zelf onderdeel van dat proces: alleen lopend, met ruimte om na te denken, wordt vaak pas duidelijk wat je zelf al wist.
Herken je dat gevoel, dat je pas rust voelt als iemand anders het bevestigt? Dat is een mooi onderwerp om eens rustig uit te pluizen, al wandelend.
Wil je hier eens rustig met iemand over praten, zonder dat het meteen een traject hoeft te worden? Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
"You either walk inside your story and own it, or you stand outside your story and hustle for your worthiness."
Brené Brown