Er zijn momenten waarop werk plotseling wegvalt. Door ziekte, een reorganisatie, een sabbatical, of gewoon een lange vakantie die langer duurt dan een paar weken. De eerste dagen voelen vaak als rust. Daarna verandert er iets, en niet altijd in positieve zin.
Veel mensen die ik spreek noemen hetzelfde gevoel: een soort leegte die niet alleen met verveling te maken heeft. Het is een leegte die dieper zit, alsof er iets is weggevallen dat ze niet eens wisten dat ze nodig hadden om zich zichzelf te voelen.
Werk als antwoord op de vraag wie je bent
Zonder dat je het merkt, kan werk een groot deel van je identiteit gaan dragen. Niet alleen wat je doet, maar ook wie je bent voor anderen: de betrouwbare collega, de leidinggevende met overzicht, degene die altijd een oplossing heeft. Die rollen geven houvast. Ze zijn duidelijk, ze worden herkend door anderen, en ze geven een antwoord op de vraag "wie ben ik" zonder dat je die vraag ooit zelf hoefde te stellen.
Zolang het werk er is, merk je niet hoezeer je daarop leunt. Pas als het wegvalt, blijkt hoeveel van je gevoel van eigenwaarde daaraan vastzat.
Waarom dat zo ongemakkelijk voelt
Als je identiteit voor een groot deel via je werk is opgebouwd, en dat werk valt weg, blijft er een soort onbestemd gevoel over. Je bent niet meer de rol die je was, en je hebt nog niet ontdekt wat er in de plaats komt. Dat is geen prettige tussenfase. Het voelt vaak als jezelf kwijt zijn, in plaats van als vrijheid.
Sommige mensen vullen dat gat direct weer op: een nieuwe baan, een nieuw project, iets om weer druk mee te zijn. Niet omdat ze het echt willen, maar omdat de leegte oncomfortabel is en actie sneller voelt als een oplossing dan stilstaan.
Wat er onder die rol zit
De vraag die dan pas echt relevant wordt is: wie ben je, los van wat je doet? Niet je functietitel, niet je taken, maar de dingen die overeind blijven staan als je die allemaal wegdenkt. Waar je nieuwsgierig naar bent. Wat je belangrijk vindt in hoe je met mensen omgaat. Waar je energie van krijgt, ongeacht of daar een functieomschrijving bij hoort.
Dat zijn vaak dezelfde talenten en drijfveren die je ook in je werk gebruikt, maar dan zonder de verpakking van een rol eromheen. Het werk was niet het probleem. Het probleem is dat de rol soms zo dominant wordt dat je vergeet dat er ook een mens onder zit die niet stopt te bestaan zodra het werk stopt.
Dit hoeft geen ingrijpend moment te zijn om je iets te vertellen
Je hoeft niet te wachten tot je werk wegvalt om deze vraag te stellen. Sterker nog, het is makkelijker om erover na te denken wanneer je het niet vanuit een crisis hoeft te doen. Wie ben je op een zondagmiddag, zonder dat er iemand kijkt of iets van je verwacht? Wat zou je doen als niemand het zou zien of waarderen? Dat soort vragen legt iets bloot dat je in de drukte van een gewone werkweek makkelijk over het hoofd ziet.
Het is niet erg om veel van je identiteit in je werk te leggen. Het wordt pas een probleem wanneer dat het enige is wat overblijft zodra het wegvalt.
Herken je dat gevoel, van jezelf even kwijt zijn wanneer het werk stilvalt? Dat is een goed onderwerp om eens rustig te verkennen, al wandelend.
"You're not defined by your job title, and you're not confined by your job description."
Tom Peters