Wat wil je later worden? We stellen die vraag al aan kinderen. En ook als volwassene blijven we hem onszelf stellen. Alleen klinkt hij dan vaak anders:
Welke baan past bij mij?
Welke functie zou ik willen?
Welke vacatures zijn er?
Welke opleiding moet ik daarvoor volgen?
Logische vragen. Maar ze hebben allemaal iets gemeen: ze gaan ervan uit dat het werk dat bij jou past al bestaat.
En dat is steeds minder vanzelfsprekend. Door technologische ontwikkelingen, digitalisering en AI verandert de arbeidsmarkt snel. Functies veranderen, taken verschuiven en nieuwe combinaties van werkzaamheden ontstaan. Misschien bestaat de functietitel die over vijf of tien jaar bij jou past vandaag nog niet eens.
Hoe maak je dan een goede loopbaankeuze? Misschien door niet te beginnen bij de functie, maar bij jezelf.
Lees ook: Je bent goed in je werk. Waarom voelt het dan toch niet goed?
Een functietitel geeft richting, maar vertelt niet alles
Een functietitel kan prettig zijn. Als je weet dat je bijvoorbeeld HR-adviseur, projectleider, verpleegkundige of communicatieadviseur wilt worden, kun je gericht zoeken. Je kunt vacatures bekijken, opleidingen vergelijken en een volgende stap plannen. Maar een functietitel zegt lang niet alles over waarom bepaald werk bij iemand past. Je talenten en sterke punten geven vaak veel meer inzicht in het soort werk dat bij je past. Neem iemand die zegt: "Ik wil meer met mensen werken. Ik wil mijn analytische kant blijven gebruiken, maar minder vergaderen. Ik wil iets creëren en het gevoel hebben dat mijn werk ergens aan bijdraagt." Dat klinkt misschien nog niet als een concreet beroep.
Toch vertelt deze uitspraak ontzettend veel. Over talenten. Over energie. Over waarden. Over de werkomgeving die iemand nodig heeft. En over wat iemand belangrijk vindt in werk. Juist dat soort informatie wordt belangrijker wanneer de arbeidsmarkt verandert.
Kijk niet alleen naar wat je hebt gedaan
Bij een loopbaanvraag kijken we vaak terug naar het cv.
Wat heb je gedaan?
Welke functies heb je gehad?
Welke opleidingen heb je gevolgd?
Welke ervaring heb je?
Dat is waardevolle informatie. Maar het is niet het hele verhaal. Want je bent meer dan je huidige functie. Misschien heb je jarenlang als leidinggevende gewerkt, maar blijkt juist dat je energie krijgt van mensen begeleiden en ontwikkelen. Misschien ben je financieel medewerker, maar ontdek je dat je vooral enthousiast wordt van problemen analyseren en processen verbeteren. Of misschien heb je een functie waarin je goed bent, maar merk je dat de manier waarop je het werk moet doen steeds minder bij je past. Dan is de vraag niet alleen:
Welke functie heb ik nu?
Maar ook:
Wat neem ik mee naar mijn volgende stap?
Je talenten verdwijnen immers niet wanneer je van functie verandert.
Je vermogen om mensen mee te krijgen niet.
Je nieuwsgierigheid niet.
Je analytische blik niet.
Je creativiteit niet.
Je behoefte aan autonomie, verbinding of betekenis niet.
Dat zijn eigenschappen en drijfveren die je kunt meenemen naar verschillende soorten werk.
Wat geeft jou energie?
Een goede loopbaankeuze gaat daarom niet alleen over wat je kunt. Ook de vraag waar je energie van krijgt is belangrijk. Want je kunt ergens heel goed in zijn en er toch op leeglopen.
Misschien ben je bijvoorbeeld uitstekend in organiseren, maar krijg je juist energie van gesprekken voeren. Of je kunt prima leidinggeven, maar merkt dat je liever specialistische vraagstukken oplost. Misschien ben je jarenlang succesvol geweest in een commerciële functie, terwijl je steeds sterker voelt dat maatschappelijke betekenis voor jou belangrijker wordt. Daarom zijn vragen als deze interessant:
- Waar krijg ik vanzelf energie van?
- Welke activiteiten geven me het gevoel dat de tijd vliegt?
- Waarvoor komen anderen vaak bij mij?
- Welke talenten gebruik ik nu veel?
- Welke talenten gebruik ik eigenlijk te weinig?
- Welke waarden zijn voor mij belangrijk in mijn werk?
- In welke werkomgeving kom ik het beste tot mijn recht?
- Waar ben ik nieuwsgierig naar?
Je hoeft daarmee nog geen nieuwe functietitel te hebben. Je brengt eerst in kaart wat voor werk bij jou past. Daarna kun je onderzoeken waar dat werk te vinden is.
En dan komt AI om de hoek kijken
De ontwikkeling van AI maakt deze manier van kijken naar loopbaanontwikkeling alleen maar relevanter. Sommige taken kunnen worden geautomatiseerd. Andere taken veranderen. En er ontstaan nieuwe werkzaamheden waarin technologie en menselijke vaardigheden worden gecombineerd. Dat betekent niet dat je nu moet voorspellen welk beroep over tien jaar bestaat. Dat kan waarschijnlijk niemand. Veel interessanter is de vraag:
Welke kwaliteiten van mij blijven waardevol in een veranderende arbeidsmarkt?
- Kun je goed luisteren?
- Leg je makkelijk verbanden?
- Ben je nieuwsgierig?
- Kun je complexe informatie begrijpelijk maken?
- Ben je creatief?
- Kun je samenwerken?
- Zie je mogelijkheden waar anderen problemen zien?
- Kun je mensen meenemen in verandering?
Dat zijn geen functietitels. Het zijn kwaliteiten die je in verschillende vormen van werk kunt inzetten. Technologie verandert het werk. Maar de vraag wat voor jou betekenisvol werk is, blijft persoonlijk.
Je hoeft je loopbaan niet voor vijf jaar uit te stippelen
Misschien is dat wel een van de lastigste dingen aan loopbaankeuzes: we willen graag zekerheid voordat we een stap zetten.
Als ik deze opleiding kies, waar kom ik dan terecht?
Als ik van baan verander, is dit dan de juiste keuze?
Wat als ik over drie jaar iets anders wil?
Maar een loopbaan is geen rechte lijn. Wat nu goed bij je past, hoeft over vijf jaar niet meer passend te zijn. Je ontwikkelt jezelf, je omstandigheden veranderen en ook organisaties en functies blijven in beweging. Daarom hoeft een loopbaanplan niet altijd een uitgewerkt vijfjarenplan te zijn. Soms is het genoeg om te weten: Dit is de richting die nu bij mij past.
De volgende stap kan dan klein zijn.
Een gesprek met iemand die ander werk doet.
Een opleiding bekijken.
Een dag meelopen.
Een project oppakken.
Een nieuwe taak uitproberen.
Of onderzoeken waarom je huidige werk je steeds minder energie geeft.
Door iets te doen, ontdek je vaak meer dan door eindeloos na te denken over de perfecte keuze.
Je volgende baan hoeft nog geen naam te hebben
Misschien bestaat jouw volgende functie al. Je ziet hem binnenkort op een vacaturesite en denkt: dit is het. Maar het kan ook anders lopen. Misschien ontstaat jouw volgende baan doordat twee soorten werkzaamheden worden gecombineerd. Misschien verandert je huidige functie mee met de organisatie. Misschien ontdek je een talent dat je tot nu toe nauwelijks hebt gebruikt. Of misschien ontstaat er een nieuwe functie waarin precies datgene samenkomt waar jij goed in bent én waar je energie van krijgt.
Dat je de functietitel nog niet kent, betekent dus niet dat je geen richting hebt. Sterker nog: hoe beter je weet wie je bent, wat je kunt en wat voor jou belangrijk is, hoe makkelijker je nieuwe mogelijkheden kunt herkennen.
Je hoeft niet de hele route te kennen. Je hebt vooral een kompas nodig.
Een andere vraag voor je loopbaan
Misschien hoeven we daarom minder vaak te vragen:
"Welke baan moet ik kiezen?"
En vaker:
"Welke richting past bij mij?"
Wat wil je behouden?
Wat wil je anders?
Waar krijg je energie van?
Welke talenten wil je meer inzetten?
Wat vind je belangrijk in je werk?
En wat is een eerste stap die je kunt zetten om dat verder te ontdekken?
Je volgende baan bestaat misschien nog niet.
Maar de richting ernaartoe kun je vandaag al onderzoeken.